Hér er á ferðinni frábær þáttur um hvernig við sem foreldrar getum reynt að frá grunni hlúa að mataruppeldi barnanna okkar þannig að sem best verði komið í veg fyrir átraskanir og hvaða viðbragða er viðeigandi að grípa til þegar við sjáum breytingar á matarvenjum barnanna okkar.Reynsluboltinn Elín Vigdís Guðmundsdóttir ræðir hér við Guðrúnu Ingu Torfadóttir um starf sitt hjá Sátt þar sem þeirra eigin reynsla kemur til umræðu sem og allt hitt.

Fjögurra, þriggja og tveggja stráka mæðurnar Ragnheiður Guðný, Dagný og Laufey settust saman og ræddu hvernig er að ala upp stráka. Ragna Guðný eins og hún er kölluð er aðstoðarskólastjóri í Sunnulækjarskóla í Árborg og er afar reynslumikil þegar kemur að bæði uppeldismálum sem og að ala upp strákana sína. Hvernig er best að hrósa? Hvernig má styrkja bræðrasambandið sem best? Hvernig eru erfiðu samtölin þegar þess þarf? Að auki fá hlustendur aðeins innsýn inn í hvernig Dagný og Laufey hugsa og haga uppeldi sinna stráka. Þá tala þær einnig um agamál í skólum og skjámálin — að sjálfsögðu.

Við höldum áfram umfjöllun okkar um skjáuppeldi. Skúli Bragi Geirdal er sviðsstjóri hjá Netöryggismiðstöð Íslands (SAFT - Icelandic Safer Internet Center) sem er vakningarátak um örugga tækni- og miðlanotkun á Íslandi ásamt því að vera varaþingmaður á Alþingi og flutningsmaður þingsályktunartillögu um lágmarksaldur á samfélagsmiðlum á síðasta haustþingi. Skúli hefur að auki þrætt skólana bak og fyrir og talað við þúsundir barna og ungmenna um land allt og er auk þess faðir sjálfur. Í samtali Skúla við þær Birnu Almarsdóttur og Dagnýju Hróbjartsdóttur var farið ítarlega yfir sviðið svo að nú – eftir líka samtalið við Önnu Laufeyju í síðasta þætti – ættu allir foreldrar að geta verið vel með á nýjustu nótunum í þessum efnum.

Anna Laufey Stefánsdóttir kom til þeirra Birnu Almarsdóttur, Dagnýjar Hróbjartsdóttur og Guðrúnar Ingu Torfadóttur að ræða af hverju það er ekki svo góð hugmynd að láta snjallsíma í hendurnar á barni. Anna Laufey er forritari og fjögurra barna móðir. Hlaðvarp hennar og Kristínar Sævarsdóttur, Kvíðakynslóðin, er frábært um þetta málefni. Anna Laufey hefur ástríðu fyrir því að hjálpa fólki að finna jafnvægi í stafrænum heimi og leggur áherslu á hvernig við sem samfélag getum skapað betra ó-stafrænt umhverfi fyrir bæði börn og fullorðna. Af hverju fyrst núna? Jú, því umræðan er loksins að komast á þann stað að við förum að gera eitthvað sem samfélag í þessu. Þetta skiptir miklu máli og við hvetjum þig til að hlusta.Annars!

Í þessum þætti heimsækir Kristín Björg Viggósdóttir vinnustað sinn, Grænuhlíð, og ræðir við Önnu Maríu Jónsdóttur geðlækni og Öldu Pálsdóttur iðjuþjálfa um starfsemi miðstöðvarinnar og þá meðferðarnálgun sem þar er unnið eftir. Grænahlíð er fjölskyldumiðað geðheilbrigðisúrræði fyrir 0–25 ára börn og ungmenni, þar sem þverfaglegt teymi vinnur með allri fjölskyldunni út frá áfallamiðaðri og tengslaeflandi nálgun. Í þættinum fjalla þær meðal annars um hversu mikilvægt er að horfa ekki eingöngu á hegðun barnsins heldur á barnið í samhengi við umhverfi, sögu, stuðning og tengsl. Þær ræða einnig gildi öruggra marka, aðferðina að byrja á tilfinningalegri tengingu áður en gripið er til atferlismótandi aðferða, og hvernig athygli er í raun þörf barnsins fyrir tengsl. Einnig kemur fram hvernig merki um hugrof eða ýkt viðbrögð geta vísað til áfalla sem mikilvægt er að taka alvarlega. Að lokum deila þær praktískum ráðum fyrir foreldra, meðal annars því hversu öflug áhrif það getur haft að gefa barninu þrjú skipti á viku þar sem það fær óskipta athygli í hálftíma — til að styrkja tengsl, öryggi og vellíðan.

Hvað skiptir mestu máli í uppeldi yngri barna?Þú ert í miðju þykkninu – þetta eru árin sem reyna á svefn, þolinmæði og tengsl svo um munar. Þær Birna Almarsdóttir, Dagný Hróbjartsdóttir og Laufey Ósk ræða nokkur lykilatriði virðingarríks uppeldis þegar kemur að yngri börnum. Þær eiga allar börn undir þriggja ára – auk eldri systkina. Nokkrir hlátraskellir fengu að fylgja með, enda er Dagný húmoristinn í hópnum. Lykilboðskapurinn? Virðingarríkt uppeldi er iðkun og gerir enga kröfu um fullkomnun eða að hætta að vera mannleg.

Í 100. þætti Virðingar í uppeldi fóru þær Anna Mjöll Guðmundsdóttir, Guðrún Inga Torfadóttir, Gyða Björg Sigurðardóttir, Kristín Björg Viggósdóttir og Perla Hafþórsdóttir yfir það hvernig er að vera viðkvæmar og viljasterkar mæður í grunninn og eiga jafnvel viðkvæm og viljasterk börn líka. Þar sem þetta er 100. þátturinn var líka aðeins farið yfir hvernig það hefur mótað þær að tileinka sér virðingarríkt uppeldi í öll þessi ár og eiga vináttu og stuðning hver annarrar að.

Guðrún Inga Torfadóttir ræðir við Kristínu Björgu Viggósdóttur og Sólveigu Maríu Svavarsdóttur um hvernig má best efla foreldra í hlutverki sínu þegar börnin fara inn í unglingsárin.Þetta eru árin sem heilinn fer í gegnum ferli sem má líkja við að fara í allsherjar tiltekt og gerist í gamla heilanum fyrst og fremst, randkerfinu, og færir sig síðar ofar og framar og yfir í framheilann allra síðast. Barnið getur verið sjálfhverft og hugsar einvörðungu út frá eigin hagsmunum. Þetta er bæði frelsandi og framandi fyrir foreldrið, því skyndilega er líka rödd foreldrisins alveg fáránleg. Aðrar, nýjar raddir mun áheyrilegri. Þetta ferli er nauðsynlegt í þroskanum að sjálfstæðu lífi. Á meðan er eins gott að taka engu of persónulega. Þegar þú upplifir síðan skapofsaköst og augnsvipi sem lýsa fyrirlitningu, barnið kemur heim og á ekki eitt orð fyrir þig um hvernig dagur þess var og virðist þurfa að leggjast í hýði og borða bara kolvetnabombur sem hljóma fáránlegar – þá megum við vita að allt þetta er mun stærri upplifun og hræðilegri oft fyrir það sjálft en okkur. Eða hvað? Það er alla vega ýmislegt sem foreldrar geta gert til að styðja við barnið sitt og upplifa í leiðinni ánægjulegra tímabil.

Elsa Borg Sveinsdóttir og Kristín Björg Viggósdóttir ræddu í þættinum við Guðrúnu Ingu Torfadóttur vítt og breytt um virðingarríkt uppeldi og þroskasögu sína þegar kemur að foreldrahlutverkinu og foreldraráðgjöf. Allar þrjár hafa verið vinkonur í sjö til átta ár og mynduðu félagsskapinn Meðvitaða foreldra með fleiri góðum. Heilmikið vatn hefur runnið til sjávar frá því þær Elsa og Kristín urðu fyrst mæður fyrir nærri því einum og hálfum áratug, kynntust RIE og virðingarríka arminum og hófu nám í faginu sömuleiðis með ólíkum hætti. Við heyrum um þetta ferðalag þeirra og hvernig hefur verið að samþætta akademískan þátt uppeldisfræðanna við innsæi sitt og svo áfram vítt og breytt um foreldrahlutverkið og þroskaferlið sem það felur í sér.----Elsa er menntaður foreldra- og uppeldisfræðingur og jógakennari. Hún er lærdómsfús og fær aldrei nóg af því að afla sér þekkingar og hefur setið hin ýmsu námskeið og vinnustofur. Þar má nefna ígrundaðar samræður foreldra (RDPED), “polyvagal informed treatment”, “fierce self-compassion”, “the power of mindful self-compassion”, doulunámskeið, BIO TRIO (erasmus verkefni um samskipti) o.fl. Elsa starfar einnig sem verkefnastjóri þróunarverkefnis um foreldrafærni við HÍ og kennir jóga í Yogavin studio.Kristín Björg er foreldra- og uppeldisfræðingur, iðjuþjálfi, jógakennari og með MA í dans- og hreyfimeðferð. Hún er þriggja barna móðir sem henni þykir meiri lærdómur en nokkur háskólagráða. Helstu áhugasvið Kristínar eru virðing og tengsl í uppeldi, skynúrvinnslu kenningar (e. sensory integration) og allt sem viðkemur vinnu með líkamann.

Kona á samtal við konu um hvernig á að koma á nýjum svefnvenjum og eignast kvöldin sín aftur; fyrir raunveruleikaþætti, prjónaskap eða að stara út í loftið eða í augu makans. Skiptir ekki öllu máli fyrir hvað, en meira máli skiptir að trúa því að það er hægt!Í þetta sinn voru það vinkonurnar Birna Almarsdóttir og Guðrún Inga Torfadóttir sem rifjuðu upp hvernig gekk að gera stórar breytingar með litlu samtali á tilhögun háttatímans hjá einni frábærri stelpu sem nú arkar almennt betur sofin út í dagana sína eftir breytingarnar.Vonandi hjálpar þessi litla umfjöllun þér að taka á einhverju sem þarf e.t.v. að breyta eða hnika til í svefnuppeldinu á þínu barni. Ef ekki, þá má benda á stóra þáttinn, nr. 50 í Virðingu í uppeldi sem fer mun nánar ofan í svefnsálmana.