De naam Willem Drees ligt niet veel mensen meer op de lippen. Toch was hij een van de belangrijkste staatsmannen die Nederland heeft gekend: een sleutelfiguur in de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog en de grondlegger van de oudedagsvoorziening, in een tijd waarin ouderen vaak afhankelijk waren van hun kinderen om te overleven. Als sociaaldemocraat zette Drees zich, vanuit de SDAP en later de PvdA, in tegen sociale ongelijkheid en droeg hij bij aan een rechtvaardiger Nederland. In ‘20+1 minuut’ hoor je wat zijn inspiratiebronnen waren, hoe hij in de politiek terechtkwam en hoe hij terugkijkt op zijn lange, productieve leven. Drees leefde van 1886 tot 1988 en werd 101 jaar oud. Historicus Jelle Gaemers, samen met collega Hans Daalder auteur van een 4.500 pagina’s tellende biografie, vertelt over Drees’ leven en werk. Ook Drees zelf komt aan het woord, in een interview met Koos Postema uit 1977. Fragmenten uit zijn eigen geschriften worden voorgelezen door Philip Freriks. Volgens Drees moet de staat zorgen voor haar burgers wanneer zij dat zelf niet kunnen. Het begrip ‘verzorgingsstaat’ vermeed hij liever; hij sprak over ‘waarborgen’ voor wie die nodig heeft. Die vraag — wat is de taak van de staat en wat kan de samenleving zelf dragen? — loopt als een rode draad door zijn leven. Leer Drees kennen in 20+1 minuut. Voor verdere verdieping is er het e-book ‘De eeuw van Drees’ (2026) en het gelijknamige luisterboek, ingesproken door Philip Freriks. Het twee uur durende interview met Koos Postema is verschenen als luisterboek onder de titel ‘Koos Postema interviewt Willem Drees’. Lees en hoor hoe Drees’ gevoel voor rechtvaardigheid al op jonge leeftijd vorm kreeg en hoe hij via de sociaaldemocratie dat ideaal verwezenlijkte: als raadslid, wethouder, minister en minister-president van vier kabinetten. Zijn woorden nemen je mee op een reis door de tijd — een reis die een eeuw omspant.

Eind oktober 2025 is in Nederland het eerste luisterboek van een thriller met AI-stem verschenen. 'Enkele reis Stockholm' van de Zweedse schrijver Kjell Genberg is geïntroduceerd op het Nederlands Thrillerfestival. Alle aanwezigen konden het luisterboek gratis downloaden. Meer dan twintig van hen hebben meegedaan aan een luisterproef. Hadden ze in de gaten te luisteren naar een AI-stem? Dat was bij geen enkele deelnemer aan de proef het geval. De vertaling van Mirjam Jonker en de AI-stem van 'Bastiaan' van Eleven Labs vielen goed in de smaak. Een enkeling vond dat het wel sneller kon, of langzamer, of met meer emotie, of juist minder. Het gevoel van een 'warme stem' die je meevoerde in het verhaal overheerste. De geïnterviewde schrijvers op het festival zouden hun boek aan Bastiaan toevertrouwen, al maakten enkele luisteraars zich zorgen dat sommige menselijke insprekers minder werk zouden krijgen. Luister naar de opnames van de luisterproef en oordeel zelf. Aan het eind zit een verrassing.

Schrijvers kijken over hun schouders voor ze hun verhalen het aan het papier toevertrouwen. Krijgen ze daar geen problemen mee? Op hetzelfde moment verdwijnen boeken uit de bibliotheek of uit de etalage van de boekhandel. Schrijvers en lezers worden monddood gemaakt en dat is een aantasting van ons maatschappelijk bestaan. In september 2025 verzamelen honderden verontruste lezers zich in Utrecht voor de eerste Lezersmars. Allen dragen een boek bij zich dat voor hen bevrijdend is en tegelijk kan worden bedreigd. Aangekomen op het Domplein gaan ze allemaal tegelijk voorlezen uit dat boek. De kakofonie die ontstaat is een protest tegen het beknotten van de vrijheid van informatie; deels in Nederland, maar name in landen daarbuiten - waar boekverbrandingen geen virtueel verschijnsel zijn. Podcastmaker Peter de Ruiter (www.luisterdoc.nl) doet verslag van manifestatie. Meer informatie op www.lezersmars.nl

Op 15 mei 1970 kwamen zo'n veertig schrijvers samen in het Amsterdamse Frascati-theater. Ze waren de oorlog die de Verenigde Staten in Vietnam voerden meer dan beu. Ze lieten hun stem horen met hartstochtelijke verhalen en gedichten die door de ziel sneden. Ze riepen op deze massaslachting te beëindigen. De Nederlandse regering werd gezien als medeplichtig en de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Joseph Luns kreeg er van langs. Hij zou immers gesproken hebben over 'een tragisch conflict waarvan het dieptepunt reeds lang voorbij is'. Van de schrijversbijdragen zijn bijna veertig minuten bewaard gebleven. Luister naar de hartenkreten van Mies Bouhuys, A.L. Constandse, A. de Swaan, Wim Hazeu, Simon Vinkenoog, Godfried van Benthem van den Bergh, James Holmes, Maarten van Dullemen, Han Lammers, Remco Campert, Harry Mulisch, Cees Nooteboom en Ton Regtien. Dit luisterverslag geeft een inkijkje in hoe de protestgeneratie, die in jaren zestig is opgekomen, zich maatschappelijk roert en de politiek niet langer overlaat aan politici. De manifestatie 'Schrijvers voor Vietnam' ondersteunde het werk van het Medisch Comité Nederland-Vietnam (MCNV), dat twee jaar eerder was opgericht, evenals het Nationaal Bevrijdingsfront Zuid-Vietnam. Het MCNV is nog steeds actief. Van de bijeenkomst is een langspeelplaat uitgebracht die voor 10 gulden werd verkocht. De Vietnamoorlog kwam in 1975 na twintig jaar ten einde. Het conflict heeft de levens gekost van 1,5 tot 4 miljoen mensen. Andere bekende schrijvers die een bijdrage hebben geleverd waren J. Bernlef, Jef Last, Marga Minco, Andriaan Morriën, Mischa de Vreede en Theun de Vries.

Met het oog op een van de heetste dagen in de Nederland sinds mensenheugenis (in 2018), gaat podcastmaker Peter de Ruiter in HOTCAST op zoek naar koele plekjes in Den Haag om te schuilen. Zo probeert hij de koelcel van de slager (-25 C), geniet hij van de riante airconditioning in musea en koelt hij verder af in de Grote Kerk. Onderweg komt hij mensen tegen die door de hitte bevangen lijken, krijgt hij waardevolle tips van stadgenoten en vindt hij uiteindelijk verlossing op fietsafstand: in de Noordzee.

Fantoomangst - Biedt een wapenwedloop garanties voor vrede? Terwijl in het voorjaar van 2025 op twee zondagen bij elkaar een kwart miljoen mensen in Den Haag demonstreren tegen de moorddadige oorlog die Israël in Gaza voert, zijn eind juni in dezelfde stad de publieke reacties op de NAVO-top aan de lauwe kant. Dat is opmerkelijk, want op deze top besluiten 32 regeringsleiders hun uitgaven aan defensie op verzoek van de NAVO op te schroeven naar vijf procent: meer dan een verdubbeling van het budget. Daar kun je heel wat oorlogen mee voeren, als het zo uitkomt. Podcastmaker Peter de Ruiter cirkelt die 25-ste juni op zijn fiets rond het zwaar bewaakte conferentieterrein. Hij vraagt nieuwsgierige burgers en een enkele demonstrant naar hun mening. De vraag die op tafel ligt: In wiens handen leggen we ons lot en dat van onze medemensen? Kiezen we voor diplomaten of soldaten? Moeten we bang zijn voor agressors als Vladimir Poetin of juist voor wispelturige presidenten als Donald Trump? De VS hebben op vredesterrein een slechte reputatie, zo leert de geschiedenis van de Koude Oorlog. Daar spreekt historicus Maarten van Rossem over.

Als in september 1944 Eindhoven wordt bevrijd van de Tweede Wereldoorlog, treffen de geallieerden er een in het geheim gebouwde radiozender aan. Met veel improvisatietalent kan de zender al drie weken later beginnen met uitzenden, onder de naam Radio Herrijzend Nederland. Eindelijk klinkt het 'vrije woord' weer vanaf Nederlandse bodem. Maar terwijl het bevrijde deel van Nederland feestviert, gaat de rest van het land een kille hongerwinter en toenemende repressie tegemoet. De kersverse programmamakers moeten spitsroeden lopen om vreugde te combineren met compassie en verzet. Deze tiendelige audioserie van Beeld & Geluid en Peter de Ruiter gaat over radiomaken in oorlogstijd. Aan de hand van talrijke authentieke fragmenten van Herrijzend Nederland, Radio Oranje en de genazificeerde Nederlandse Omroep in Hilversum hoor je hoe de zenders de hoofden en harten van de luisteraars proberen te veroveren. Luister naar deze serie via http://pod.link/bga. Klik voor meer informatie naar www.luisterdoc.nl.

Joop de Hoog (1928-1980) weigerde in 1947 tijdens de koloniale oorlog in Indonesië een dorp plat te branden. Dat was een vergeldingsmaatregel zonder enig strategisch nut, vond hij. Voor het weigeren van dat dienstbevel veroordeelde de krijgsraad hem een jaar later tot 1,5 jaar celstraf. In mei 2024 heeft demissionair minister van Defensie Kajsa Ollongren na 76 jaar zijn eer hersteld. Dit is het verhaal van Joop de Hoog, een militair die op 19-jarige leeftijd tegen de stroom in roeit. Het vermoorden van burgers acht hij niet toelaatbaar. Ook twee kompanen dachten er zo over en ondergingen eenzelfde lot. Een dergelijke rehabilitatie heeft niet eerder in Nederland plaatsgevonden. Dit is een geactualiseerde versie van deel 4 van Stille getuigen, een serie van Peter de Ruiter. Pas vele jaren na zijn dood hoort Nicoline de Hoog dat haar vader tijdens de koloniale oorlog in Indonesië 1,5 jaar in de cel heeft gezeten. Hij was als marinier, met twee kameraden, veroordeeld voor het weigeren van een dienstbevel. Het drietal ontging het strategisch nut van het platbranden van een dorp. Ze waren bang dat hierbij onschuldige burgers zouden omkomen. Nicoline's vader heeft de affaire altijd verzwegen. Als haar het verhaal wordt verteld, vallen voor haar de puzzelstukjes op hun plaats. Onderzoeker en activist Max van der Werff reist in 2011 naar het bewuste Indonesische dorp. Hij is benieuwd naar de omstandigheden waarin een en ander heeft plaatsgevonden. Hij spreekt twee getuigen die het dorp hebben zien afbranden. Een van hen maakte deel uit van het verzet, is gearresteerd en gemarteld door de Nederlanders. Medio juni 2023 vindt in de Tweede Kamer een debat plaats over het diepgravende onderzoeksrapport 'Over de grens' van NIOD, NIMH en KITLV dat in opdracht van de Nederlandse staat is opgesteld. Het moet het definitieve antwoord geven op de vraag wat zich in de koloniale oorlog heeft afgespeeld. De kwestie van de drie mariniers komt ook ter sprake. Na kamervragen van Sjoerd Sjoerdsma van D66 zegt defensieminister Ollongren rehabilitatie toe van de drie mariniers. Het eerherstel laat nog een klein jaar op zich wachten. Op basis van een verificatieonderzoek van het NIMH is het 13 mei 2024 zover: Nicoline de Hoog ontvangt uit handen van de minister een schriftelijke verklaring over het eerherstel van haar vader. Op die bijeenkomt in Den Haag is ook Frank van Sprang aanwezig, de Inspecteur-Generaal van de Krijgsmacht. Hij is niet alleen formeel, maar ook persoonlijk bij de kwestie betrokken. Ook zijn vader heeft in Nederlands-Indië gediend en heeft daar ook wel eens een opdracht van zijn commandant genegeerd.

"Als je werkt, heeft het leven vanzelf zin", zegt Ite (74). Ze is vrijwel haar hele werkzame leven al maatschappelijk betrokken. Maar na je pensionering vereist sociaal contact extra inspanning. Daar slaagt ze in, op vele gebieden. Toch voelt ze zich niet beantwoorden aan de norm: geen kinderen, geen gezin. Ze mist een arm over haar schouder. Haar partner is veertien jaar geleden zeer plotseling overleden.

Voor wie zijn buren niet kent, is een woongemeenschap een uitkomst. Als je die van nul af aan opbouwt, kun je zelf kiezen wie je buren worden. Lieve en Felicitas, beiden 62, hebben dit gedaan in het Limburgse Münstergeleen. Ze hebben een eigen huis en delen gemeenschappelijke voorzieningen. Dat is niet vrijblijvend: je moet soms met elkaar in gesprek. Daar staat tegenover dat je je minder zorgen hoeft te hebben over aanspraak, gemeenschapszin en later: zorg voor elkaar. Meer informatie naar www.luisterdoc.nl Met medewerking van FocusCura www.focuscura.com/nl