حدود 500 سال قبل وقتی توجه شاه تهماسب اول صفوی به روستایی ییلاقی به نام تهران جلب شد هرگز تخیل هم نمی‌کرد روزی برسد که 14 میلیون نفر دیگر هم در این توجه با او شریک شوند. همه این 14 میلیون نفری که امروزه در این شهر و شهرهای اقماری آن زندگی‌ می‌کنند یک تجربه مشترک دارند و آن اولین برخورد با این شهر است. در این قسمت از «گفت‌کست» پنج خاطره از افرادی می‌شنوید که اولین برخورد خود با تهران را برای ما روایت می‌کنند.

ما در عصری زندگی می‌کنیم که به نظر می‌رسد با فراوانی «انتخاب» محاصره شده‌ایم و در حال غرق شدن در آن هستیم. جوانی و فراوانی «انتخاب» باعث می‌شود ما گاهی فراموش کنیم که تقاطع رویدادها و یا تقدیر هم در زندگی ما نقش دارد. در این «گفت‌کست» خاطراتی می‌شنویم از مواجهه انتخاب و تقدیر.

گفت جامعه: خواستگاریامروزه دیگر تقریبا خواستگاری نقطه پایان یک دوره چندین ساله رابطه است .اما زمانی نه چندان دور خواستگاری نقطه آغاز یک تعهد عمرانی بود . ما از دورانی که هدف ازدواج مشخص،سوالات دو طرف محدود ، انتظارات دو خانواده ناچیز، گزینش ها ندید-قبول و مراسم ها مینی بوسی اتوبوسی بود به سمت دورانی آمدیم که در آن جلسه خواستگاری بیشتر یک مهمانی مد و بشن است. این قسمت از «گفت‌کست »سیر تحول خواستگاری در چهار دهه اخیر را ترسیم خواهد کرد سیری که در آن خواستگاری از یک روز موعود به یک مهمانی برندنمایی تبدیل شده است.

!گفت‌کست کودکی: سانحه! در کودکی، بازی تمام زندگی ماست. با این حال بسیاری از ما در این بازی‌ها لحظاتی را تجربه کرده‌ایم که وقتی به آنها فکر می‌کنیم خیلی خوشحالیم که آن روز و آن بازی خاص ناتمام ماند. سوی دیگر بازی‌های کودکی سانحه و گاهی حتی مرگ است. سانحه در کودکی گاهی به واسطه محیط ناایمن، گاهی به واسطه ناآگاهی کودک، گاهی به خاطر خوشی بیش از حد و گاهی هم به خاطر ناآگاهی بزرگ‌ترها رخ می‌دهد. در این «گفت‌کست» به مجموعه‌ای از خاطرات مربوط به سوانح کودکیمی‌پردازیم که مرز بسیار باریک میان شادی و رنج را به ما یادآور می‌شوند.

«گفت‌کست ایران:زخم زلزله»اگر بگوییم همه مردم در همه جای دنیا سهمی ازبلایای طبیعی دارند، سهم مردم ایران نیز زلزله است. در کشوری که 90% مساحت آن روی گسل‌ها واقع شده است زلزله داستانی دارد به امتداد تاریخ آن کشور. همه ایرانی‌ها در کنار رویدادهایی مثل انقلاب و جنگ، خاطره‌ای مربوط به زلزله نیز با خود به همراه دارند. این قسمت از «گفت‌کست» به خاطراتی مربوط به دو مورد از نمادین‌ترین زلزله‌های معاصر ایران یعنی زلزله بم و زلزله منجیل و رودبار اختصاص دارد.

«گفت‌کست جامعه: کرونای ایرانیهمه‌گیری کرونا از بهمن 1398 با کشف اولین موارد مشکوک در شهر قم رسما وارد کشور شد. در حالی که مردم در حال بحث بر سر تقصیر این شهر و آن شهر در شیوع کرونا یا برگزاری انتخابات مجلس در اعلام رسمی شیوع کرونا بودند کرونا داشت کارش را انجام می‌داد که همانا یافتن بدن‌های سالم برای تداوم بقا خودش بود. دولت ‌می‌دانست که باید واکسن تامین کند و کادر درمان را تقویت نماید. مردم هم می‌دانستند نباید تجمع کنند و به اماکن شلوغ بروند. اما هم دولت و هم مردم آنچه را که باید انجام نمی‌دادند! در نهایت ویروس کرونا که این همه بی توجهی را دید خودش در اردیبهشت 1401 فروکش کرد. 4 خاطره‌ای که در ادامه می‌شنوید چهار تصویر از مواجه مردم ایران با همه‌گیری کرونا است.

گفت‌کست ایران: زندگی روستاییاز زمانی که بشر وارد عصر کشاورزی شد تمایز بین شهر و روستا نیز به وجود آمد. در شهر طبیعت نقشی مسلط و آنی در زندگی انسان ایفا نمی‌کرد؛ در شهر پول و معیارهای اندازه‌گیری بین انسان‌ها میانجی‌گری می‌کرد؛ در شهر انسان‌ها بیشتر «فرد» بودند تا رعیت و روستا جایی بود که این ویژگی‌ها در آن به چشم نمی‌خورد. سرزمین ما هم از این قاعده مستثنی نبود و تا اواسط دهه 1380 میان شهر و روستا تمایزی واقعی وجود داشت. این «گفت‌کست» به خاطراتی از دهه‌های 1340 تا 1370 می‌پردازد تا رنگ باختن تدریجی تمایز میان شهر و روستا در ایران را به تصویر بکشد.«محتوای بالا بر اساس خاطرات استنادی تولید شده‌ است برای دسترسی به نسخه کامل سند صوتی (خاطره دهنده، خاطره‌ گیرنده، زمان و مکان ضبط خاطره) خاطرات فوق به تلگرام (https://t.me/Gofttt_ir)ایتا (https://eitaa.com/gofttt_ir)مراجعه نمایید.»

«گفت‌کست اقتصاد: دهه کوپن»تا قبل از انقلاب اسلامی 1357 مردم از نظر دسترسی به ارزاق عمومی دو وضعیت را بیشتر تجربه نکرده بودند؛ یکی ثبات و دیگری قحطی. وقتی انقلاب اسلامی به پیروزی رسید به رسم همه انقلاب‌های قبل از خود تلاش داشت خود را صادر کند، نظام جهانی هم مانند همه موارد قبلی با ورود از در تحریم و جنگ این انقلاب را در مرزهای خودش نگه داشت. جنگ و تحریم چاره‌ای باقی نمی‌گذاشت جز توزیع عادلانه فقر و به این ترتیببه تجربه ثبات و قحطی گزینه سومی هم اضافه شد، تجربه کوپن. مقیاس این نظام توزیع کوپنی، که امروزه به عنوان یکی از نمادهای دهه 1360 شناخته می‌شود، به حدی گسترده بود که می‌توان با قطعیت گفت تا پیش از آن کشور چنین تجربه‌ای را از سر نگذرانده بود. بی دلیل نیست که هر ایرانی بالای 35 سال از این سازوکار خاطره‌ای با خود دارد چنان که این قسمت از «گفت‌کست» هم به سه خاطره مرتبط با این موضوع از دهه 1360 اختصاص دارد.«محتوای بالا بر اساس خاطرات استنادی تولید شده‌ است برای دسترسی به نسخه کامل سند صوتی (خاطره دهنده، خاطره‌ گیرنده، زمان و مکان ضبط خاطره) خاطرات فوق به تلگرام (https://t.me/Gofttt_ir)ایتا (https://eitaa.com/gofttt_ir)مراجعه نمایید.»

جوان‌ها از نوعی «گستاخی» برخوردارند که برآمده از «ندانستن» آنها است. این نوع گستاخی در تمام طول تاریخ برقرار بوده و فقط از شکلی به شکلی دیگر تغییر صورت داده است. در این قسمت از «گفت‌کست» مروری داریم بر همین تغییر صورت «گستاخی» جوانان ایرانی در طول دهه‌های 1360 تا 1400. این مخالف‌خوانی را هر جوانی با دلایل وادبیات خاص خود انجام داده است. هر چه قدر هم این دلایل و ادبیات متفاوت بوده باشند همه آنها در یک عبارت خلاصه شده‌اند؛ «برو بابا!».

گفت‌کست ایران: پاسگاهبا شروع حکومت پهلوی در سال 1304 بسیاری چیزها باید تحت انحصار دولت قرار می‌گرفت. یکی از این بسیاری چیزها حق «اعمال خشونت» بود. در جامعه‌ای پیش از پهلوی، نظمیه، دادگاه‌های عدلیه، دادگاه‌های شرعی، لوطی‌ها، پهلوانان، عشایر، راهزنان هر کدام سهمی در اعمال خشونت داشتند. در چنین فضایی حکومت، طبیعتا، باید از همه خشن‌تر می‌بود تا بتواند همه این مدعیان را از میدان به در کند. از همین رو است که بارها از پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌های خود شنیده‌ایم که در زمان پهلوی حتی یک سرباز پاسگاه نیز اقتداری داشت از این نشان به آن نشان. این قسمت از «گفت‌کست» محتوی خاطراتی از دهه 1350 است که در آنها عمق اقتدار این نهاد تا فروپاشی آن با وقوع انقلاب اسلامی 1357 به تصویر کشیده شده است.