De bibliotheek geldt steeds vaker als succesverhaal: meer bezoekers, meer activiteiten, meer maatschappelijke betekenis. Maar wanneer wordt dat succesverhaal ook een risico?In deze aflevering spreekt Irene Harmsen met Ronald van Steden, bestuurskundige en onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Samen onderzoeken ze de stille revolutie van de bibliotheek: van collectie naar connectie. Een beweging die veel heeft gebracht, maar ook scherpe vragen oproept.Blijft de bibliotheek nog herkenbaar als bibliotheek wanneer zij steeds meer taken krijgt rond eenzaamheid, digitale overheid, burgerschap, veiligheid, welzijn en community building? Waar ligt de grens tussen bibliotheekwerk en sociaal werk? En wat gebeurt er met belezenheid, collectie, kennis en literaire bemiddeling?Ook veiligheid komt indringend aan bod. De open, gastvrije bibliotheek is van grote waarde, maar vraagt steeds vaker om professionele begrenzing.Dit is geen lofzang en geen afrekening, maar een kritisch gesprek over publieke waarde, identiteit en professionele moed. Over wat de bibliotheek is, voor wie zij er is — en wat zij vooral niet moet kwijtraken.

In gesprek met Jantien Borsboom, directeur van PublicSpaces, gaat het geheel en al over digitale soevereiniteit en hoe we aan de greep van Big Tech kunnen ontsnappen. We bespreken ook hoe bibliotheken en individuele burgers kunnen bijdragen aan een digitaal leven met minder invloed van Big Tech. Voor praktische tips hoe je als organisatie of als individu kunt beginnen met digitale autonomie, kun je een kijkje nemen in de Kennisbank van PublicSpaces. 

In deze aflevering duiken we dieper in de impact van het Boekenspektakel in Bibliotheek Utrecht. Het is een verhaal over het onverwachte succes, hoe de eerste inleverdag tot een bruisende schrijverscommunity leidde en hoe persoonlijke, en soms ook emotionele verhalen mensen motiveert om te schrijven. Het Boekenspektakel toont hoe verhalen mensen verbinden, of het nu als schrijver, lezer of vrijwilliger is.

In deze aflevering staat het Boekenspektakel in Bibliotheek Neude centraal. Het Boekenspektakel is een unieke bibliotheek met onuitgegeven manuscripten, waar schrijvers hun werk kunnen delen en lezers onverwachte schatten ontdekken.We spreken met o.a. Deirdre Carasso, directeur van Bibliotheek Utrecht, over de totstandkoming van het idee en hoe het werkt in de praktijk. We spreken ook met vrijwilligers en een van de schrijvers vertelt zijn levensverhaal. 

In deze aflevering gaan we in op actuele ontwikkelingen op het gebied van book banning in de Verenigde Staten en op de patriottisering van het Russische onderwijs. Daarnaast blikken we terug op discussies naar aanleiding van vertoningen van de film The Librarians bij de OBA en in gesprek met David Lankes in Nootdorp. Link naar artikel ‘Verboden boeken in Nederland in boekhandel en bibliotheek. Een deelgeschiedenis’ van Renzo Verwer. 

Als iedereen het zo belangrijk vindt, waarom roept diversiteit en inclusie dan toch zo vaak weerstand en ongemak op? En hoe zorg je dat het geen goed voornemen blijft, maar echt onderdeel wordt van je organisatie? Je hoort het in deze podcast. In deze aflevering gaan podcastmaker Math Göbbels (De bieb is meer), adviseur Marieke Mulder en HR-medewerker en vrijwilligerscoördinator Louise Barendregt met elkaar in gesprek over wat er nodig is om diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid in de praktijk te brengen.  Want de intentie is er vaak wel: organisaties willen vooruit, experimenteren met andere vormen van werving en selectie en hebben aandacht voor toegankelijkheid van systemen. Maar de echte uitdaging zit in wat daarna komt: hoe zorg je dat inclusie duurzaam wordt geborgd in je organisatie? Hoe maak je het onderdeel van beleid, leiderschap én dagelijks gedrag?  Ook gaan ze in op de weerbarstige praktijk. Waar komt weerstand vandaan? Wat vraagt het van medewerkers en leidinggevenden om écht ruimte te maken voor andere perspectieven? En hoe ga je om met het ongemak dat daarbij hoort?  In deze podcast hoor je wat er al goed gaat, waar nog aandachtspunten liggen en vooral: hoe maak je de stap van goede bedoelingen naar blijvende verandering?   Wetenschappelijke bronnen Naar een inclusieve werkomgeving! Waarom diversiteitsprogramma’s falen Het effect van inclusief leiderschap Relevante literatuur De inclusiemarathon – Zoë Papaikonomou & Kauthar Bouchallikht Als alle breinen werken – Saskia Schepers Het antiracismehandboek – Chanel Matil Lodik Bronnen van organisaties Inclusief leiderschapstraject VOB Word partner – De Normaalste Zaak Wat is inclusief werkgeven? – De Normaalste Zaak Kennisplatform inclusief werkgeven – De Normaalste Zaak Top-10 publicaties – De Normaalste Zaak

In deze aflevering blikken we terug op de dag met David Lankes bij CulturA & Zo in Nootdorp. Tijdens deze bijeenkomst werd de film The Librarians vertoond en gingen bibliotheekprofessionals met elkaar in gesprek over de rol van bibliotheken in een tijd van toenemende druk op informatievrijheid.Een bijzonder moment was de geëmotioneerde reactie van David Lankes op de film. Hij sprak over trots op bibliothecarissen die, ondanks druk en intimidatie, blijven opkomen voor toegang tot informatie en hun gemeenschap. Tegelijkertijd benadrukte hij dat de uitdagingen groot zijn en dat bibliotheken wereldwijd een belangrijke rol spelen als ‘firewall’ tegen uitsluiting en censuur.

Op 9 maart was bibliotheekgoeroe David Lankes opnieuw in Nederland. Het event vond plaats bij CulturAenZo in Nootdorp en werd mogelijk gemaakt door de vereniging Openbare Bibliotheken. Bibliotheekprofessionals met hem in gesprek naar aanleiding van de film The Librarians en zijn nieuwe boek Triptych.Twee jaar geleden sprak Lankes al in Nootdorp over de bibliotheek als storyhouse: een plek waar niet alleen collecties centraal staan, maar waar relaties tussen mensen en verhalen binnen een gemeenschap samenkomen. Die gedachte vormt ook nu het vertrekpunt.Maar de wereld is veranderd.De afgelopen jaren werden gekenmerkt door geopolitieke spanningen, groeiende polarisatie, toenemende druk op democratische instituties en een explosieve ontwikkeling van technologie zoals AI. In deze aflevering reflecteert Lankes op wat er de afgelopen twee jaar in de Verenigde Staten gebeurde en waarom bibliotheken juist nu een cruciale rol spelen.

In deze aflevering gaat het over de implicaties van de nieuwe bibliotheekwet, inclusief de zorgplicht en planplicht voor gemeenten. Daarnaast bespreken we het regeerakkoord en de kansen voor bibliotheken om zich nog nadrukkelijker in en met wijken te verbinden. 

In deze aflevering kijken Math Göbbels en Irene Harmsen uitgebreid terug op 2025, maken zij de balans op en wagen zich aan een Staat van het Bibliotheekwerk. Geen lijstjes of rankings, maar een reflectie op indrukken, wapenfeiten en urgente maatschappelijke ontwikkelingen. Tot slot kraken zij ook enkele kritische noten en blikken zij vooruit op het komende podcastjaar.