2020 – l'onn da corona. Anc la primavaira devi bunischmas notas per il Cussegl federal. Tut auter quest atun: Blera critica per l’agir dal Cussegl federal e dals chantuns. Blers cas, blers morts ed ospitals per part al limit. Co ha quai pudì capitar? Discussiun en il «Controvers» cun Anna Giacometti, PLD, Magdalena Martullo-Blocher, PPS e Martin Candinas, PCD. Redacziun e moderaziun: Andri Franziscus.

L'iniziativa da transparenza pretenda da las partidas da preschentar la finanziaziun da lur politica. I fiss lura cler tgi che investescha quants raps en la politica, en las partidas e las campagnas avant votaziuns. Tge purtass quai? E tge privels? Dovri insumma refurmas dal sistem politic da la Svizra. Discussiun en il «Controvers» cun il cusseglier naziunal dal PS Jon Pult ed il cusseglier dals chantuns dal PLD Martin Schmid. Redacziun e moderaziun: Andri Franziscus.

Han ils arguments dad aderents u contrahents persvas? Betg propi? En la litteratura, ditgas ubain paraulas gioga il luf adina puspè ina rolla centrala. D’ina vart vala il luf sco animal pussant e dominant, da l’autra vart represchenta el savens la paina ed il nausch. Veneraziun e spretsch il medem mument. Er en la debatta actuala dominescha questa ambiguitad. Ina discussiun seriusa n’è uschia betg pussaivla. Pertge? Entant ch’ils ins èn memia damanaivel e perdan uschia il grond entir ord lur vista, èn auters memia lunsch davent ed idealiseschan e stiliseschan l’animal selvadi. Atgnamain vai per tut autras dumondas: Tgi è pli pussant? Tgi dastga decider tgi che po viver nua? Homo homini lupus. La relaziun tranter carstgauns e lufs è disturbada. E la frasa enconuschenta, che Hobbes duvrava per descriver la relaziun tranter stadis, è actuala sco anc mai. Forsa gist perquai ch’il carstgaun sumeglia il luf pli fitg che giavischà. Quai che pertutga il luf sco aspect da l’inimi èsi natiralmain uschia ch’il carstgaun è il pli grond inimi dal luf. E na viceversa. Il luf ed ils carstgauns: ina convivenza impussibla? Tge è vossa opiniun?

Il settember datti ina super-dumengia da votaziun. Il suveran svizzer sto dar respostas a tschintg dumondas. Ina da quellas dumondas: Duai vegnir mess a disposiziun sis milliardas francs per novs aviuns da cumbat? La sanestra di na – ma questa giada para il cumbat da daventar pli difficil che avant sis onns, cur ch’il pievel svizzer ha refusà da cumprar ils aviuns dal tip Gripen. En il «Controvers» discutan la cussegliera naziunala Sandra Locher Benguerel PS cun il cusseglier naziunal Martin Candinas PCD.

Suenter dus mais «lockdown» tiran ils cussegliers guvernativs Marcus Caduff (PCD) e Peter Peyer (PS) bilantscha. Ed els van perina: La coordinaziun tranter Confederaziun ed ils chantuns avess pudì esser megliera. Omadus cussegliers guvernativs han concedì che la crisa da corona saja ina sfida. Forsa hajan els perfin sutstimà il svilup al cumenzament da la crisa. En ina crisa sco tar il coronavirus - la pli gronda dapi la Segunda Guerra mundiala - vegnia il federalissem en Svizra als cunfins, uschia il minister da sanadad Peter Peyer. El differenziescha dentant: Sin livel dal fatg, per exempel tranter ils medis chantunals, haja il barat funcziunà fitg bain. Sin livel politic saja el dentant pli critic sche la collavuraziun haja propi funcziunà bain. Quai saja segir anc d'analisar anc en detagl. Marcus Caduff numna surtut la communicaziun ina sfida, cunquai che la populaziun en las valladas dal sid hajan savens gì l'impressiun che Cuira na fetschia nagut. La regenza perencunter haja era magari stuì spetgar sin decisiuns da Berna e silsuenter communitgar a curta vista tge che las mesiras muntian per il Grischun.

Las mesiras èn daventadas pli e pli rigurusas en il chantun Grischun. Co va quai vinavant? Cura decida il chantun mesiras anc pli rigurusas? Èn ils ospitals preparads? Tge duain far butias restorants e hotels ussa? Tgi survegn sustegn finanzial? Die Massnahmen im Kanton Graubünden sind strenger und strenger geworden. Wie geht das weiter? Haben wir bald die gleiche Situation wie in Italien? Sind unsere Spitäler vorbereitet? Was sollen Läden, Restaurants und Hotels jetzt machen? Controvers sucht live Antworten auf solche Fragen. Im Studio diskutieren die Regierungsräte: - Peter Peyer (PS), Leiter Justiz-, Polizei und Sanitätsdepartement - Marcus Caduff (CVP), Leiter Departement für Volkswirtschaft und Soziales Graubünden Moderaziun: Andri Franziscus Manader: Flavio Bundi #perVus #alpulsdalGrischun

La furmla magica per il Cussegl federal è en discussiun. I na gartegia betg pli d'integrar tut il spectrum politic. Tge midadas dovri? Fiss l'augment da set sin nov commembers ina buna soluziun? En il «Controvers» discutan las duas novas cusseglieras naziunalas Anna Giacometti PLD e Sandra Locher Benguerel PS cun il cusseglier naziunal reelegì, Martin Candinas PCD.

Cun questa sessiun va a fin la legislatura. Tge facit tiran ils cussegliers a Berna? Tge è grategià, tge main? Pertge na datti betg dapli progress en las grondas dumondas dal sectur da la sanadad, da l'AVS u dal clima? En il «Controvers» discutan Martin Schmid PLD, Stefan Engler PCD, Heinz Brand PPS e Silva Semadeni PS. Moderaziun e redacziun: Andri Franziscus.

La cunvegna da basa cun l'UE e la politica da clima procuran il mument per grondas discussiuns. Èn quai er las tematicas che decidan l’october davart il success a l'urna? Ussa cumenza plaun plaunet il cumbat electoral e la gnervusitad en las partidas crescha. En il «Controvers» discutan Magdalena Martullo-Blocher (PPS), Duri Campell (PBD) e Martin Candinas (PCD). Redacziun e moderaziun: Andri Franziscus.

La lescha da CO2 ha fatg naufragi. Ma dapi ch’il Cussegl naziunal ha ditg na, è capità bler. Blers giuvens demonstreschan per il clima, las partidas burgaisas sa movan. Tge dovri ussa? En il «Controvers» discutan il cusseglier naziunal dal la PPS Heinz Brand e la cussegliera naziunala Silva Semadeni da la PS. Redacziun e moderaziun: Andri Franziscus