วิถึชีวิตของคนมอญดั้งเดิมมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กันระหว่างวัดและชุมชน  พระภิกษุ สามเณร และชาวบ้านอาศัยพึ่งพากัน ศิษย์วัดและระภิกษุสงฆ์ ต่างมีบทบาทที่ปฏิบัติต่อกันด้วยความเกื้อกูล เอื้ออารี กลายเป็นสถาบันที่วิเศษของชุมชนนอกจากสถาบันครอบครัว