ถ้าเทศนาให้กว้างออกไปอีก   กว้างออกไปอีกนั้นเข้าใจยาก

 ฝ่าย "สราคธาตุ   สราคธรรม"
 "วิราคธาตุ   วิราคธรรม"
 "สังขตธาตุ   อสังขตธาตุ
 สังขตธรรม   อสังขตธรรม"
 เมื่อแยกออกไปแล้วมี ๒ คือ   ธาตุธรรมทั้งหมด เรียกว่า วิราคธาตุ
   วิราคธรรม สราคธาตุสราคธรรม
 แยกออกเป็นสอง   วิราคธาตุวิราคธรรม ได้แก่ ธรรมเป็น พระอรหัต
   พระอรหัตละเอียด นั่นเป็นวิราคธาตุวิราคธรรมแท้ ๆ
 ถ้าสังขตธาตุ สังขตธรรม   อสังขตธาตุ อสังขตธรรม อยู่ใน สราคธาตุ
   สราคธรรม ทั้งนั้น ย่นลงมาเสียเท่านี้เป็น ๒ อย่าง
 สราคธาตุสราคธรรม กับ วิราคธาตุ   วิราคธรรม ๒ อย่างเท่านั้น
 เมื่อรู้จักชัดดังนี้แล้ว   ธาตุนี่พิสดารมากมายนัก ที่มนุษย์อาศัยนี้ ธาตุ
   ย่อย ๆ ที่เรามองเห็นไม่มีที่สุดเสียแล้ว
 ตาก็มองไม่มีที่สุด ธาตุ ดิน   น้ำ ไฟ ลม วิญญาณ อากาศ นั้น แยก
   ออกไป ดินน้ำ ไฟ ลม วิญญาณ อากาศ ทั้งนั้น มองไม่มีที่สุด เป็นตึกร้าน
   บ้านเรือน เรือกสวน ไร่นา เรือแพ นาวา เป็นสัตว์ เป็นบุคคล เหล่านี้เป็น
   สราคธาตุ สราคธรรม พวกธาตุธรรมทั้งนั้น ไม่มีที่สุดทีเดียว
 ถ้าให้กว้างขวางออกไปแล้ว   เป็นชั้น ๆ ธาตุมีเป็นชั้น ๆ ธาตุอยู่เป็น
   ชั้น ๆ ไม่ใช่ กว้างขวางเท่านั้น เข้าไปในกลางนะ กลางของกลางนะ กลางของ
   กลาง กลางของกลาง กลางของกลาง ภายนอกนั่นเป็นสราคธาตุสราคธรรม
 กลางเข้าไป กลางเข้าไป   กลางเข้าไป จนกระทั่งถึงพ้นจากสราคธาตุ
   สราคธรรม เข้าถึงวิราคธาตุวิราคธรรม เป็นชั้น ๆ   เข้าไปใหญ่โตหนักเข้าไปทุกที
   ไม่มีที่สุด เต็มธาตุเต็มธรรมหมด ไม่มีที่ว่างเลย
 ที่แสดงเท่านี้ก็จบธาตุจบธรรมทั้งหมด