ประวัติศาสตร์ของเมืองแพร่เป็น “ประวัติศาสตร์บาดแผล” ที่เกิดจากการสร้างรัฐสมัยใหม่ผ่านเรื่องราวของกบฏเงี้ยว การเข้าใจประวัติศาสตร์ของเมืองแพร่จึงไม่เพียงแต่เข้าใจประวัติบ้านเมืองหนึ่ง หากยังเป็นการทำความเข้าใจ “ชีวประวัติ” การสร้างชาติไทยโดยนัยด้วย – จากหนังสือ “ประวัติศาสตร์เมืองแพร่ : รัฐจารีต สู่การสร้างอาณานิคมภายใน ภายใต้วาทกรรม รัฐชาติ” โดย ชัยพงษ์ สำเนียง