نهضت تنباکو - جلسه دوم
سه شنبه 3 بهمن 1385
در این جلسه مرحوم صابر به توصیف رابطه غرب مهاجم و شرق پذیرا ادامه می دهند.
اروپا از قید کلیسای مدافع وضع موجود رها و مذهبی عقل گرا که وظیفه انسان را پیشرفت و ایجاد تغییر در جهان می دانست جایگزین شده بود. در ایران اما، بعد از دوره های متمادی دست به دست شدن خونین قدرت بین ایلات مختلف حالا قاجارها حاکم شده بودند و به لطف تایید نهاد روحانیت، به عنوان ظل الله حکومت مقدسی را اداره می کردند. شاهان می خواستند با روح ایلیاتی کشور را اداره کنند و در صحنه اجتماع خبری از گروههای مردمی، اتحادیه ها و صنفها نبود. عموم مردم یک توده بی شکل، بی نماینده، بی سازماندهی بودند و حاکمان با ایجاد هرگونه سازماندهی مخالفت می کردند.
در بین نخبگان بُهتی استراتژیک وجود داشت که در سوال عباس میرزا از ژوبر، فرستاده ناپلئون به ایران، کاملا مشهود است:
" نمی دانم این قدرتی که شما را بر ما مسلط کرده چیست؟ موجب ضعف ما و ترقی شما چیست؟ شما در قشون، جنگیدن، فتح کردن و به کار بردن تمام قوای عقلیه متبحرید. حال آنکه ما در جهل غوطه وریم و بندرت آتیه را در نظر می گیریم.
مگر جمعیت و حاصلخیزی و ثروت مشرق زمین از اروپا کمتر است؟ یا خدایی که مواهبش بر جمیع ذرات عالم یکسان است خواسته شما را بر ما برتری می دهد؟ گمان نمی کنم.
اجنبی حرف بزن"
